Dayver soatlari: ular qanday ishlaydi va to‘rtta qiziqarli fakt

CREATIVE TIME · Как устроены дайверские часы

Model tafsilotlarda

Bu qanday soat

Dayver soati oddiy savolga javob beradi: suv ostida necha daqiqa o‘tdi? Sho‘ng‘ishdan oldin bezelning — shisha atrofidagi halqaning — nol belgisi daqiqa mili bilan moslashtiriladi. Keyin vaqt uning shkalasidan o‘qiladi. Boshlanish 10:08 bo‘lib, mil 10:26 ga yetgan bo‘lsa, bezel 18 daqiqani ko‘rsatadi. Bu o‘tgan vaqt taymeri, qolgan havo ko‘rsatkichi emas.

Nega halqa faqat bir tomonga aylanadi? Ko‘pchilik klassik dayverlarda tashqi bezel soat miliga qarshi buriladi. Uni tasodifan surib yuborish ko‘rsatilayotgan vaqtni oshiradi: g‘avvos suv ostida uzoqroq qolgan deb o‘ylaydi. Teskari siljish xavfliroq xatoga — sho‘ng‘ish davomiyligini kamaytirib ko‘rsatishga olib kelgan bo‘lardi.

Ichkaridagi mexanika odatiy tamoyil asosida ishlaydi: energiyani zavod prujinasi saqlaydi, balans esa yurish ritmini belgilaydi. Suv ostiga yaroqlilikni korpus, shisha va zichlagichlar ta’minlaydi. Ko‘p modellarda ishlatiladigan burab mahkamlanadigan boshcha sozlash uzelini himoyalashga yordam beradi; yirik daqiqa mili va yorug‘lik to‘plovchi belgilar o‘qilishni osonlashtiradi. Tasma yoki sozlanadigan braslet soatni kostyum ustida ishonchli ushlashi kerak.

Tafsilotlar va cheklovlar

Siferblatdagi raqam hamma narsani aytmaydi. ISO 6425:2018 kamida 100 m chuqurlikka sho‘ng‘ish uchun mo‘ljallangan, qorong‘ida ko‘rinadigan himoyalangan vaqt o‘lchash tizimiga ega soatlarni tavsiflaydi. Mustahkamlik va o‘qilish kabi boshqa sinovlar ham nazarda tutilgan. Muayyan soatda yo‘riqnoma va germetiklik holatini hisobga olish kerak: suvga chidamlilik belgisi dayvingga yaroqlilikni tekshirish o‘rnini bosmaydi.

Bugun asosiy ishni dayving kompyuteri bajaradi. U chuqurlik va vaqtni dekompressiya modelida qo‘llab, dekompressiyasiz vaqt chegarasi va ko‘tarilish tezligini ko‘rsatadi. Oddiy mexanik soat bunday hisob-kitob qilmaydi. PADI soatni ehtimoliy zaxira taymer sifatida ko‘radi; uning o‘zi kompyuter, chuqurlik o‘lchagich va g‘avvos tayyorgarligini almashtirmaydi.

Geliy klapani soatni saturatsion sho‘ng‘ishning maxsus sharoitlarida himoya qiladi. Bosim ostidagi geliyli muhitda uzoq turilganda gaz korpus ichiga kirishi mumkin. Dekompressiya vaqtida klapan ortiqcha ichki bosimni chiqaradi. Bu barokameralar bilan professional ishlash uchun yechim; oddiy havaskor sho‘ng‘ishda klapan, odatda, kerak emas.

Qiziqarli fakt №1: Blancpain MIL-SPEC’da namlik indikatori bevosita siferblatda joylashgan. Ichkariga namlik kirsa, uning oq qismi qizil rangga o‘tadi. G‘oya 1950-yillarda paydo bo‘lgan; suratlarda Hodinkee uchun chiqarilgan Fifty Fathoms MIL-SPEC, 2020-yilgi qayta nashr ko‘rsatilgan. «6» yonidagi ikki rangli doira bu yerda diagnostika vazifasini bajaradi.

Kattalashtirish

Fakt №2: rekordchi soat batiskafning tashqarisida sho‘ng‘igan. 1960-yil 23-yanvarda Rolex Deep Sea Special Trieste tashqi tomoniga mahkamlangan; Jak Pikkar va Don Uolsh shu batiskafda Mariana botig‘i tubiga yetgan. Rolex 10 916 m chuqurlikni ko‘rsatadi va soat ishlaydigan holatda qaytganini bildiradi. Bu tajriba asbobining sinovi edi, akvalangli insonning sho‘ng‘ish chuqurligi emas.

Fakt №3: Seiko’ning muhim ishlanmasiga g‘avvos maktubi turtki bo‘lgan. U 300 m dan chuqur saturatsion sho‘ng‘ishlarda soatlar shikastlanishini bildirgan. Brend tarixiga ko‘ra, murojaat alohida jamoa tuzilishiga va professional soatlar ustida ko‘p yillik ishga olib kelgan; natija 1975-yilgi titan Professional Diver’s 600m bo‘lgan.

Fakt №4: professional soatda geliy klapani bo‘lishi shart emas. Seiko boshqa yo‘lni — geliy kirishiga yuqori chidamli tuzilishni tanlagan. Shuning uchun klapan yo‘qligining o‘zi himoya zaifligini bildirmaydi. Muayyan modelning vazifasi va sinovlariga qarash kerak.